Υπεύθυνος: Θ. Καραλής
Χρονοδιάγραμμα Υλοποίησης: Μάρτιος – Σεπτέμβριος 2026
Η διερεύνηση των ποσοστών συμμετοχής των ενηλίκων σε εκπαιδευτικά προγράμματα, των κινήτρων που την ενισχύουν και των εμποδίων που την απομειώνουν αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα πεδία έρευνας για την εκπαίδευση ενηλίκων και τη διά βίου μάθηση. Κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο καθώς στα ποσοστά αυτά αποτυπώνεται η επιτυχία των πολιτικών εκπαίδευσης ενηλίκων και διά βίου μάθησης. Ιδιαίτερα για τη γενική εκπαίδευση ενηλίκων, δηλαδή την εκπαίδευση που δεν είναι άμεσα συνδεδεμένη με το επάγγελμα, την απασχόληση, την παραγωγή και την οικονομία, αυτός ο τομέας είναι πολύ κρίσιμος. Αυτό συμβαίνει γιατί η γενική εκπαίδευση ενηλίκων έχει κατά κανόνα εθελοντική συμμετοχή, ενώ η υλοποίηση προγραμμάτων έχει πολύ μικρό κόστος, σίγουρα πολύ μικρότερο από αυτό της συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης. Έτσι η συμμετοχή στη γενική εκπαίδευση ενηλίκων είναι ίσως ο ασφαλέστερος παράγοντας διάγνωσης του βαθμού στον οποίο έχει εδραιωθεί κοινωνικά η διά βίου μάθηση και η εκπαίδευση ενηλίκων.
Διεθνώς, εδώ και πάνω από εξήντα χρόνια η συμμετοχή δεν αποτυπώνεται με απογραφικού τύπου έρευνες, αλλά με έρευνες δημοσκοπικού τύπου, έρευνες κοινής γνώμης στον γενικό πληθυσμό. Στις έρευνες επίσημων φορέων η Ελλάδα εμφανίζεται διαχρονικά να έχει εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά συμμετοχής και να κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, σε άλλες έρευνες από ιδιωτικούς και κοινωνικούς φορείς τα ποσοστά αυτά εμφανίζονται σαφώς αν και όχι θεαματικά υψηλότερα.
Στο πλαίσιο του έργου για τη διάγνωση και την προώθηση της συμμετοχής θα γίνει επισκόπηση των ποσοστών συμμετοχής με βάση όλα τα διαθέσιμα στοιχεία της τελευταίας δεκαετίας από τις σχετικές έρευνες. Οι έρευνες αυτές περιλαμβάνουν τις έρευνες για τη συμμετοχή της Eurostat (δηλαδή της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας), τις έρευνες της UNESCO και του ΟΟΣΑ, αλλά και τις έρευνες των κοινωνικών εταίρων. Σε όσες έρευνες είναι διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων, θα γίνει ιδιαίτερη ανάλυση προκειμένου να αποτυπωθούν η ένταση συμμετοχής, τα κίνητρα και τα εμπόδια για συγκεκριμένες ομάδες (λ.χ. εκπαιδευόμενοι χαμηλών προσόντων, άνεργοι) ώστε να εντοπιστούν εκείνες οι ομάδες στις οποίες θα δοθεί ιδιαίτερη εστίαση. Στην εισαγωγή της μελέτης θα γίνουν οι αναγκαίες εννοιολογικές αποσαφηνίσεις προκειμένου να οριστεί και να οριοθετηθεί η ΓΕΕ που αποτελεί και το κυρίως αντικείμενο της μελέτης.
Ένας από τους στόχους της μελέτης είναι η ανάπτυξη μια τυπολογίας η κατηγοριοποίησης των φορέων της ΓΕΕ ώστε να είναι κατά το δυνατόν αναγνωρίσιμο ως εκπαιδευτικό έργο, το έργο που κάνουν αρκετοί φορείς. Στη συνέχεια για τρεις τύπους προγραμμάτων (προγράμματα Τρίτης Ηλικίας, Λέσχες Φιλαναγνωσίας, Βιβλιοθήκες) θα γίνει μια προσπάθεια καταγραφής όσο το δυνατόν περισσότερων φορέων. Στο πλαίσιο της μελέτης θα διατυπωθούν οι προτάσεις πολιτικής για την αύξηση της συμμετοχής, αλλά και συγκεκριμένα μέτρα για την προώθηση της συμμετοχής σε ευρύτερα τμήματα του γενικού πληθυσμού.
